Cuộc khảo sát mới nhất - được thực hiện với sự hợp tác của Tổ chức Sáng kiến Thị trường Toàn cầu tại Trường Kinh doanh Booth của Đại học Chicago - cho thấy nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ đối mặt sóng gió sau một trong những đợt phục hồi nhanh nhất trong lịch sử, khi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) tăng cường nỗ lực kiềm chế lạm phát cao nhất trong 40 năm qua.
Các chuyên gia kinh tế đưa ra nhận định trên, bác bỏ những dự đoán lạc quan hơn từ Fed. Cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Larry Summers cảnh báo hôm 12.6 rằng các dự báo liên quan đến lạm phát của Fed là "quá lạc quan”.
“Khi lạm phát ở Mỹ cao như hiện tại và tỉ lệ thất nghiệp thấp như hiện tại, suy thoái gần như sẽ ập đến trong vòng hai năm” - ông Summers tuyên bố trong lần xuất hiện trên CNN, phản bác ý kiến của Bộ trưởng Tài chính đương nhiệm Janet Yellen rằng “không có gì cho thấy suy thoái đang diễn ra”.
Cựu Bộ trưởng Summers chỉ rõ, “những gì đang xảy ra trên thị trường cổ phiếu và trái phiếu” và những con số về tâm lý người tiêu dùng chạm đáy gần đây là bằng chứng cho thấy “chắc chắn có nguy cơ suy thoái trong năm tới”. Ông nói thêm, mọi thứ thậm chí có thể trở nên tồi tệ hơn tùy thuộc vào giá xăng dầu, nhấn mạnh "nguy cơ sẽ tăng cao hơn”.
Giá xăng đã ở mức cao kỷ lục ở Mỹ, gần đây đã vượt qua mức trung bình 5 USD/gallon (3,78 lít) - cao hơn gấp đôi so với khi Tổng thống Joe Biden bước vào Nhà Trắng - và chỉ số chứng khoán Nasdaq và S&P 500 đã ghi nhận tuần tồi tệ nhất hồi đầu tháng này sau khi giá tiêu dùng tăng 8,6%, thậm chí còn cao hơn dự đoán.
Bất chấp cảm giác ảm đạm đang tràn ngập thị trường, Bộ trưởng Tài chính Yellen vẫn khẳng định, chi tiêu của người tiêu dùng và đầu tư là đủ mạnh để ngăn chặn suy thoái - ngay cả khi bản thân bà thừa nhận mình đã “sai lầm” về tình trạng lạm phát phi mã vốn là đặc trưng của nhiệm kỳ tổng thống của ông Joe Biden.
Chủ tịch Fed Jerome Powell cũng đã phải vật lộn để giảm bớt những khó khăn mà ngân hàng trung ương Mỹ phải đối mặt, mặc dù ông thừa nhận việc tăng lãi suất để hạn chế lạm phát có thể gây ra “một số nỗi đau” và làm tăng tỉ lệ thất nghiệp. Tuy nhiên, dường như ông không thuyết phục được các đồng nghiệp của mình.
Nhà kinh tế học Tara Sinclair của Đại học George Washington chỉ ra: “Đây không phải là hạ cánh máy bay trên một đường băng hạ cánh thông thường. Đây là hạ cánh trên dây trong điều kiện gió mạnh. Ý tưởng giảm thu nhập vừa đủ và giảm chi tiêu vừa đủ để đưa giá trở lại mục tiêu 2% của Fed là không thực tế”.
70% các nhà kinh tế hàng đầu được Financial Times thăm dò ý kiến dự đoán một cuộc suy thoái sẽ đến vào cuối năm sau và 40% người được hỏi cho rằng nó sẽ đến trước khi kết thúc quý 2.2023. Suy thoái được Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia định nghĩa là một trong những “sự suy giảm đáng kể trong hoạt động kinh tế diễn ra trên toàn nền kinh tế và kéo dài hơn một vài tháng”.
Hầu hết người Mỹ đều tin rằng Mỹ đang trong thời kỳ suy thoái, theo một cuộc thăm dò được thực hiện vào đầu tháng này. 55% những người được hỏi, bao gồm 70% đảng viên Cộng hòa và 43% đảng viên Dân chủ, tin rằng cuộc suy thoái mà các nhà kinh tế tranh luận đã đến. Đối mặt với giá các mặt hàng thiết yếu như lương thực và xăng dầu tăng vọt, ý kiến của họ vẫn không bị lay chuyển bất chấp việc chính quyền ông Biden khăng khăng rằng kinh tế Mỹ thực sự đang phục hồi.
Khi Fed tăng lãi suất trong nỗ lực kiềm chế lạm phát, số nợ của người dân Mỹ trung bình sẽ tăng lên, tiếp tục gây áp lực lên nguồn lực - vốn đã mỏng - của hầu hết các gia đình và chồng chất thêm nỗi đau kinh tế. Rất ít chuyên gia kinh tế đưa ra các phương án thay thế cho giải pháp tăng lãi suất, mặc dù vẫn còn tranh cãi về việc tăng nhanh hay chậm sẽ ít gây ra thiệt hại nhất.
