Nhiều tỉnh miền núi phía Bắc đang phải gồng mình chống trọi với khô hạn kéo dài. Các hồ chứa nước nhân tạo tại các khu vực vùng cao đã rơi vào tình trạng cạn nước trơ đáy từ nhiều tháng nay.
Việc thiếu nước không chỉ ảnh hướng tới sinh hoạt của người dân mà còn khiến sản xuất nông nghiệp bị thiệt hại nặng nề. Nhiều diện tích ngô, rau và cây ăn quả tại các địa phương đã bị chết hoặc mất năng suất.
Hơn 3.000 m2 ngô lai của chị Hoàng Thị Làn ở xã Phong Quang, huyện (Vị Xuyên, Hà Giang) bình thường sẽ cho thu hoạch hơn 2 tấn hạt nhưng năm nay coi như mất trắng. Khô hạn khiến cây không thể trổ bông rồi héo trắng ngoài nương.
“Vụ ngô năm nay mất trắng khiến gia đình không có nguồn thức ăn phục vụ chăn nuôi. Gia đình tôi vừa phải bán hơn 20 con lợn thịt, mỗi con mới nặng gần 30kg, bán non thì tiếc nhưng để lại lấy gì mà nuôi" - chị Làn than thở.
Chỉ riêng tại xã Phong Quang đã có 125 ha trên tổng số 190 ha ngô vụ xuân không thể thu hoạch, số còn lại cũng giảm tới gần 70 năng suất. 50 ha dưa hấu của địa phương này cũng thất thu tới quá nửa do khô hạn.
Theo báo cáo của Sở NNPTNT tỉnh Hà Giang, tính đến cuối tháng 5.2023, trong số 4/11 huyện, thành phố đã có hơn 2.000ha lúa, ngô, đậu tương, lạc, rau vụ xuân bị nắng nóng, khô hạn, ảnh hưởng đến năng suất. Con số này dự báo còn tiếp tục tăng do các huyện đang tiếp tục rà soát, thống kê.
Trao đổi với PV, ông Vũ Văn Hiếu - Phó Giám đốc Sở NNNPTNT tỉnh Hà Giang cho biết, công tác kiểm kê, rà soát diện tích cây trồng bị thiệt hại tại các huyện vẫn đang được tiến hành. Đồng thời đưa ra các giải pháp khắc phục cụ thể đối với từng loại cây trồng.
"Đối với diện tích bị thiệt hại hoàn toàn, ngành sẽ đề xuất với tỉnh phương án hỗ trợ người dân theo quy định của Nhà nước. Ngoài ra các địa phương cần xây dựng kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhất là trên đất trồng lúa không bảo đảm nước tưới sang cây trồng có khả năng chịu hạn tốt" - ông Hiếu thông tin.
Trong khi đó tại tỉnh Bắc Kạn, hiện có khoảng 880 ha trong tổng số 8.500 ha lúa đang thiếu nước nghiêm trọng. Ngoài ra, hơn 600 hecta ngô cùng một số diện tích cây công nghiệp ngắn ngày khác cũng bị ảnh hưởng do hạn hán với các mức độ thiệt hại từ giảm 40% năng suất đến mất trắng.
Theo bà Đào Thị Nguyệt - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Bắc Kạn, một phần diện tích cây trồng bị hạn đã được khắc phục bằng máy bơm hoặc chuyển sang trồng các loại cây chịu hạn. Tuy nhiên, một số diện tích không có nguồn bơm đã phải chuyển đổi cơ cấu cây trồng.
“Với một số diện tích lúa bị hạn đơn vị cấp máy bơm, dầu cho địa phương, chính quyền huy động nhân dân cùng tham gia lắp đặt, sử dụng. Người dân cũng rất tích cực tham gia và cơ bản khắc phục được”.
Ông Hoàng Thanh Bình - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Quản lý chất lượng (Sở NNPTNT Bắc Kạn) nhận định, hiện tượng El Nino có thể còn kéo dài sang năm 2024, do đó, ngành Nông nghiệp có khuyến cáo người dân về các biện pháp kỹ thuật cần thiết với từng loại cây trồng trong vụ mùa tới.
“Mỗi địa phương có đặc thù khác nhau, vì vậy cần đề ra giải pháp phù hợp ứng phó hạn hán, thiếu nước bảo vệ cây trồng đảm bảo tiết kiệm và đem lại hiệu quả cho người dân. Ngoài ra những khu vực có sông, suối chảy qua thì cần chủ động bằng nhiều giải pháp để dẫn nước tưới cho những diện tích gieo trồng vụ mùa sắp tới ”- ông Hoàng Thanh Bình cho hay.
