Điều này được thảo luận tại một hội thảo do Tạp chí Hải Quan tổ chức tại Hà Nội vào ngày 24.5.
Cơ hội từ các Hiệp định Thương mại Tự do
Việt Nam đã tham gia và ký kết 17 hiệp định thương mại tự do, trong đó có nhiều hiệp định liên quan trực tiếp đến ngành ôtô như Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA), FTA giữa Anh và Việt Nam, FTA giữa EU và Việt Nam (EVFTA), và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Những hiệp định này đặt ra lộ trình giảm thuế nhập khẩu đối với xe nguyên chiếc (CBU) xuống 0%, mở ra cơ hội lớn cho thị trường ôtô Việt Nam để đa dạng hóa sản phẩm và cung cấp nhiều lựa chọn hơn cho người tiêu dùng.
Việc giảm thuế nhập khẩu sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc nhập khẩu các loại xe ôtô chất lượng cao từ các quốc gia phát triển, đặc biệt là từ EU. Điều này không chỉ giúp giảm giá thành sản phẩm mà còn nâng cao chất lượng và tính cạnh tranh của các loại xe ôtô trên thị trường Việt Nam. Các nhà sản xuất và kinh doanh ôtô tại Việt Nam sẽ có cơ hội nhập khẩu các loại xe, linh kiện và phụ tùng công nghệ cao với chi phí thấp hơn, từ đó giảm chi phí sản xuất và nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm.
Bên cạnh đó, các FTA cũng mở ra cơ hội cho Việt Nam xuất khẩu các sản phẩm linh kiện và phụ tùng ôtô. Với việc tuân thủ các tiêu chuẩn chất lượng cao của các thị trường khó tính như EU, ngành công nghiệp ôtô Việt Nam có thể trở thành nhà cung cấp linh kiện cho các nhà sản xuất ôtô toàn cầu. Đây là cơ hội để Việt Nam không chỉ tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu mà còn nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm.
Thách thức từ sự cạnh tranh gia tăng
Mặc dù các FTA mở ra nhiều cơ hội, nhưng chúng cũng đặt ra nhiều thách thức lớn cho ngành công nghiệp ôtô Việt Nam. Khi thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc từ các nước ASEAN và EU giảm về 0%, các sản phẩm ôtô sản xuất trong nước sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các sản phẩm nhập khẩu. Các quốc gia như Thái Lan và Indonesia, với ngành công nghiệp ôtô phát triển mạnh mẽ, sẽ trở thành những đối thủ cạnh tranh đáng gờm.
Ngành công nghiệp ôtô Việt Nam sẽ phải đối mặt với áp lực lớn trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm giá thành để cạnh tranh với các sản phẩm nhập khẩu. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp trong nước phải đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu và phát triển, cải tiến công nghệ và nâng cao hiệu quả sản xuất. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần phải chú trọng đến việc nâng cao kỹ năng và tay nghề của lực lượng lao động để đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế.
Tác động của EVFTA đến ngành ôtô
Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và EU (EVFTA) được đánh giá là sẽ có tác động mạnh mẽ đến ngành công nghiệp ôtô Việt Nam. Theo lộ trình của EVFTA, thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc từ EU sẽ giảm dần, trung bình khoảng 6.4% mỗi năm trong vòng 10 năm. Điều này đồng nghĩa với việc giá thành ôtô nhập khẩu từ EU sẽ ngày càng giảm, tạo ra áp lực lớn đối với các nhà sản xuất ôtô trong nước.
Bên cạnh việc giảm thuế nhập khẩu, EVFTA còn đặt ra các cam kết mạnh mẽ về tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp ôtô Việt Nam phải nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật cao của EU. Đây là thách thức không nhỏ đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ hiện đại và nguồn lực tài chính.
Tuy nhiên, EVFTA cũng mang lại nhiều cơ hội cho ngành công nghiệp ôtô Việt Nam. Việc giảm thuế nhập khẩu sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc nhập khẩu các loại xe, linh kiện và phụ tùng chất lượng cao từ EU với giá thành thấp hơn. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao tính cạnh tranh của các sản phẩm ôtô trên thị trường Việt Nam. Ngoài ra, các doanh nghiệp ôtô Việt Nam cũng có cơ hội xuất khẩu các sản phẩm linh kiện và phụ tùng ôtô sang EU, từ đó mở rộng thị trường và nâng cao doanh thu.
Những giải pháp để tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức
Để tận dụng tối đa các cơ hội từ các FTA và vượt qua các thách thức, các doanh nghiệp ôtô Việt Nam cần phải có chiến lược phát triển rõ ràng và hiệu quả. Trước hết, các doanh nghiệp cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng các cam kết của từng FTA để nắm bắt được các cơ hội và thách thức cụ thể.
Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm và cải tiến công nghệ là yếu tố then chốt để nâng cao tính cạnh tranh của ngành công nghiệp ôtô Việt Nam. Các doanh nghiệp cần phải hợp tác chặt chẽ với các đối tác quốc tế để tiếp cận công nghệ hiện đại và học hỏi kinh nghiệm quản lý tiên tiến.
Bên cạnh đó, việc đào tạo và nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động cũng là yếu tố quan trọng. Các doanh nghiệp cần phải đầu tư vào việc đào tạo nguồn nhân lực để đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững cho ngành công nghiệp ôtô Việt Nam.
Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng cần phải xây dựng và duy trì mối quan hệ chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước để nhận được sự hỗ trợ kịp thời và hiệu quả trong quá trình thực hiện các cam kết của các FTA. Việc phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nhà nước sẽ giúp tháo gỡ các khó khăn và vướng mắc trong quá trình hội nhập, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành công nghiệp ôtô.
Các hiệp định thương mại tự do mang lại nhiều cơ hội cũng như thách thức cho ngành công nghiệp ôtô Việt Nam. Việc tận dụng các cơ hội và vượt qua các thách thức này đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của các doanh nghiệp trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực.
Bên cạnh đó, sự hỗ trợ từ phía nhà nước và các cơ quan quản lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành công nghiệp ôtô Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.
