Trong báo cáo một số nội dung liên quan đến nhóm vấn đề chất vấn tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV gửi tới đại biểu Quốc hội, Bộ Tài nguyên và Môi trường (Bộ TNMT) cho biết, áp lực phát triển kinh tế - xã hội khiến nhu cầu nước tăng nhanh chóng.
Báo cáo do Bộ trưởng Bộ TNMT Đặng Quốc khánh ký cho biết, bình quân trong vòng 50 năm qua, nhu cầu nước đã tăng gấp 3 lần do sự gia tăng dân số, phát triển nông nghiệp, công nghiệp, đô thị hóa; dự báo đến năm 2030 nhu cầu sử dụng nước cho các ngành khoảng 122,47 tỉ m3/năm; đến năm 2050 khoảng 131,7 tỉ m3/năm.
Bộ TNMT đánh giá, ô nhiễm nguồn nước gia tăng. Cùng với sự phát triển kinh tế, quá trình đô thị hóa nhanh, các hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp gia tăng kéo theo các hoạt động xả nước thải, nhất là nước thải chưa được xử lý đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn xả vào nguồn nước, đã và đang tác động và gây sức ép ngày càng lớn, nghiêm trọng đến cả số lượng và chất lượng nguồn nước các sông, suối và các tầng chứa nước (lưu vực sông Nhuệ - Đáy, Cầu và hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải,…).
Tùy theo khu vực, vùng miền, tỉ lệ nước thải phát sinh từ các nguồn là khác nhau, song lượng nước thải sinh hoạt đô thị, nông thôn, làng nghề và nước thải công nghiệp vẫn chiếm tỉ lệ lớn nhất trong cơ cấu nước thải phát sinh. Trên cả nước hiện có 82 nhà máy/trạm xử lý nước thải sinh hoạt tập trung với tổng công suất thiết kế là 1.466.000 m3/ngày đêm.
Tỉ lệ nước thải sinh hoạt được thu gom xử lý đạt khoảng 17%; có 274/297 khu công nghiệp có công trình xử lý nước thải tập trung (đạt tỉ lệ 92,3%); 214/706 cụm công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải đi vào hoạt động (đạt tỉ lệ 30,3%). Đối với các khu công nghiệp còn lại, các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trong khu công nghiệp đã tự đầu tư hệ thống xử lý nước thải đạt quy chuẩn Việt Nam trước khi xả ra môi trường.
Bên cạnh đó, suy giảm, cạn kiệt dòng chảy ở nhiều dòng sông, đoạn sông (hạ lưu các sông chính như sông Hồng, sông Vu Gia - Thu Bồn, sông Ba,...; ở hạ lưu hàng trăm các hồ chứa thủy điện, thủy lợi).
Một trong những giải pháp được Bộ TNMT đưa ra để khắc phục tình trạng này là phục hồi, làm sống lại các “dòng sông chết”.
Theo Bộ TNMT, đã đến lúc phải xem đây là một trong những vấn đề cần được ưu tiên triển khai trong những năm tới nhằm khôi phục nguồn nước, tạo dòng chảy, cải tạo cảnh quan môi trường sinh thái và các giá trị của nguồn nước đã mất đi do quá trình phát triển kinh tế, đô thị hóa, các hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp gia tăng.
“Trong thời gian tới, Bộ TNMT sẽ xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ kế hoạch, chương trình, đề án phục hồi nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm; ưu tiên phục hồi các “dòng sông chết” nhằm khôi phục nguồn nước, tạo dòng chảy, cải tạo cảnh quan môi trường sinh thái, trong đó kèm theo chương trình, đề án, dự án ưu tiên làm “sống lại” các dòng sông.
Bộ TNMT theo đó đề nghị Quốc hội, Chính phủ xem xét, tạo cơ chế, nguồn lực để thực hiện đồng bộ các giải pháp đã nêu nhất là việc phục hồi các dòng sông, nguồn nước đang bị ô nhiễm, suy thoái, góp phần nâng chỉ số an ninh nguồn nước quốc gia lên nhóm các quốc gia đảm bảo an ninh nguồn nước hiệu quả trên thế giới; hướng tới chủ động về nguồn nước trong mọi tình huống, dự báo, điều tiết nước, phòng ngừa lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn, ô nhiễm, suy thoái, cạn kiệt nguồn nước, ứng phó với biến đổi khí hậu.
