Biệt thự mà tỉnh Bạc Liêu cho đập bỏ (hạ giải) có tên là “nhà Carrie” (nhà của một người Pháp tên là Carrie - Lục sự Tòa án của Pháp ở Bạc Liêu).
“Nhà Carrie” được xây dựng theo kiến trúc biệt thự Pháp vào những năm 1920, với kiến trúc rất đẹp và quy mô khá đồ sộ thời bấy giờ.
Không chỉ là kiến trúc cổ, “nhà Carrie” còn là trụ sở của Tỉnh ủy lâm thời và Ủy ban Mặt trận Việt Minh từ ngày 20.8.1945.
Và còn gắn liền với sự kiện lịch sử vào tối cùng ngày, Tỉnh ủy lâm thời và Ủy ban Mặt trận Việt Minh tỉnh họp liên tịch để thành lập chính quyền cách mạng với tên gọi “Ủy ban Dân tộc giải phóng” tỉnh Bạc Liêu do bác sĩ Nguyễn Tú Vinh làm Chủ tịch.
Với những giá trị kiến trúc cổ và sự kiện vừa kể, “nhà Carrie” được đưa vào danh sách những nhà cổ tiêu biểu của tỉnh Bạc Liêu; được công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2013.
Nhưng dù trên dưới 100 năm tồn tại và chỉ tròn 10 năm được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh, “nhà Carrie” đã bị đập bỏ với một lý do rất khó tin là xuống cấp đến mức không thể nào trùng tu được nữa.
Biệt thự Pháp trên dưới 100 năm tuổi, ở Việt Nam hiện còn không nhiều, ở tỉnh Bạc Liêu thì lại ít đến mức có thể đếm được trên đầu ngón tay.
Vậy nên, để ngôi biệt thự, không chỉ là di sản kiến trúc mà còn là di tích lịch sử như vậy xuống cấp đến mức tàn lụi là cách ứng xử không những vô cảm với văn hóa, với lịch sử mà còn là sự thiếu trách nhiệm, dù với bất cứ lý do gì cũng không thể nào chấp nhận được.
Di sản, đặc biệt là di sản kiến trúc là một loại “ký ức tập thể” của một vùng đất, một cộng đồng theo như lý thuyết nghiên cứu văn hóa.
Cho nên việc tỉnh Bạc Liêu đập bỏ “nhà Carrie” cũng giống như tự tay xóa bỏ đi ký ức của không chỉ chính mình là một sai lầm không thể cứu vãn, rất đáng chê trách.
Nhưng Bạc Liêu vẫn còn cơ hội để “sửa sai” khi theo thông tin trên Lao Động, ngoài “nhà Carrie” thì trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu còn có những biệt thự kiến trúc Pháp khác đang ở trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng.
Đó là Dinh tỉnh trưởng Bạc Liêu; di tích kiến trúc nghệ thuật nhà cổ Tòa Tham Biện (Dinh Tỉnh trưởng thời Pháp).
Đặc biệt là di tích Đồng hồ Thái Dương (còn gọi là Đồng hồ đá) do ông Lưu Văn Lang (1880-1969), là kỹ sư ngành công chánh đầu tiên của Nam Bộ được đào tạo ở Pháp - xây dựng khoảng năm 1913, đặt trước khuôn viên Dinh tỉnh trưởng Bạc Liêu thời Pháp thuộc...
Xin hãy thay đổi cách nghĩ, cách ứng xử và hãy hành động để đừng phải đập bỏ thêm một “nhà Carrie” nào nữa…
