Tại hội nghị, Tổng Thư ký Hiệp hội, ông Dương Văn Cận cho rằng, các nhà thầu xây dựng Việt Nam bày tỏ rất đau xót trước tình trạng nhà thầu chân chính thì đói việc, còn nhiều nhà thầu có việc là nhờ làm “chân gỗ” cho chủ đầu tư.
Theo ông Cận, tình trạng trúng thầu do cơ chế xin - cho, đi đêm, ăn nhậu với nhau để trúng thầu còn khá nhiều. Chưa kể, rất phổ biến ở nhiều địa phương là đa phần dự án được chỉ định thầu mà không đấu thầu công khai.
“Nhiều dự án được thông tin là công khai nhưng bản chất là có tình trạng “quây thầu”, “cướp thầu” hoặc gây khó dễ trong bán hồ sơ để cho các nhà thầu tay trong, sân sau, chân gỗ trúng thầu gây ức chế, đau đầu cho những nhà thầu chân chính. Tình trạng này kéo dài do nguyên nhân chính là chế tài xử lý hiện nay không đủ mạnh, không đảm bảo tính răn đe các chủ đầu tư” - ông Cận nói.
Đồng tình với quan điểm trên, PGS-TS Trần Chủng, nguyên Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về Chất lượng Công trình xây dựng, Bộ Xây dựng nói về cơ chế xin - cho nhận xét, công tác quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng hiện vẫn còn “ám ảnh” bóng dáng thời bao cấp, ở tâm thế bề trên và rất ngại nghe phản biện. “Việc lập và ban hành các quy định này phần nhiều do các đơn vị quản lý gài vào các điều kiện để buộc các chủ thể liên quan phải đến “xin” để “cho” - PGS-TS Trần Chủng nói.
Ông Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch VCCI - cho biết, VCCI tổ chức khảo sát hơn 8.000 doanh nghiệp dân doanh hằng năm cho thấy, vẫn còn tình trạng doanh nghiệp sân sau, doanh nghiệp phải có mối quan hệ với chính quyền để thuận tiện khi kinh doanh trong ngành xây dựng cũng được nhiều doanh nghiệp phản ánh.
“Có đến 74% doanh nghiệp xây dựng, nhà thầu xây dựng phải có quan hệ với cán bộ để tiếp cận thông tin. Tình trạng cán bộ nhà nước ưu ái các doanh nghiệp nhà nước, ưu ái các doanh nghiệp thân quen trong ngành xây dựng ở mức tương đối cao. Các doanh nghiệp xây dựng là những doanh nghiệp phải trả chi phí không chính thức cao nhất so với các lĩnh vực khác như công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, dịch vụ” - ông Lộc cho biết.
Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà thừa nhận thực trạng hiện nay doanh nghiêp, người dân đang còn “một rừng vướng mắc”. Điều này xuất phát từ tâm lý, người quản lý muốn “ôm” hết, còn chủ thể bị quản lý thì muốn được thoải mái nên không dễ quản lý, xử lý các vấn đề của xây dựng. Bộ trưởng Phạm Hồng Hà cho biết, sẽ tiếp cận tháo gỡ dần các khó khăn từ các bước chủ trương, thẩm định, phê duyệt, lựa chọn nhà thầu, thi công, nghiệm thu, thanh kiểm tra... Trong quá trình rà soát các văn bản dưới luật, sẽ lưu ý những điểm không phù hợp, không đúng để điều chỉnh cho hợp lý.
Đồng thời, ông Bộ trưởng Phạm Hồng Hà cũng chia sẻ thêm đang tập hợp những vướng mắc, kiến nghị trong các khâu tổ chức thực hiện, phối hợp các cấp, các ngành, thủ tục đầu tư xây dựng cơ bản, giải phóng mặt bằng, thanh kiểm tra, xây dựng đội ngũ cán bộ… Việc sửa đổi đặt mục tiêu đảm bảo quản lý nhà nước, tạo điều kiện thông thoáng cho đầu tư.
